
Z kaligrafią, a więc sztuką niezwykle estetycznego i starannego pisania spotkaliście i spotkałyście się w życiu pewnie niejeden raz. Ciekawe jest to, że chyba częściej wykorzystujemy to słowo ironicznie (to zdaje się antyfraza) na określenie zdecydowanie mniej estetycznego i starannego pisma — kolokwialnie powiedzielibyśmy gryzmolenia. A regionalnie — gryzdania.
Czasownik 'gryzdać’, który badaliśmy niedawno, ma najpewniej więcej niż jedno czy dwa znaczenia. W propozycji do ankiety otrzymałem go w znaczeniu 'rysować chaotycznie’ (wiecie, takie jeżdżenie kredką czy mazakiem bez celu po kartce), jednak Wasze komentarze na grupce wskazały, że jego użycie dotyczy nie tylko malunków, ale mało estetycznego pisania z pierwszego akapitu. Czy występowanie słowa w obu znaczeniach będzie tożsame? Ciężko powiedzieć, ale wydaje mi się, że tak.
Obszar używania w dużym uogólnieniu skupia się w Polsce północnej, choć macki gryzdania — jak widać — sięgają okolic Poznania. Wielkopolska jest jednak tutaj wyjątkowo drugoplanowym graczem. Pierwsze skrzypce gra tu Pomorze, co ważne — całe. Po kilku mapach wyraźnego odcięcia Trójmiasta od reszty regionu mamy w końcu słowo (a właściwie czasownik), które jest pospolite w całym województwie pomorskim. A nie, czekajcie — z zabawy postanowił odłączyć Słupsk i powiat słupski.
Dla odmiany mamy powszechność w północnej części Kujawsko-pomorskiego oraz w południowej części Mazur i na północnych krańcach Mazowsza. Zostaje jeszcze Wielkopolska, gdzie rzadkość miesza się z częstością.
Skąd gryzdać? Ciężko powiedzieć, choć może mieć to związek z gryzmolić. Prof. Sławski w Słowniku etymologicznym języka polskiego (konkretnie zeszyt) wskazuje gryzmolić jako istniejące już w XVIII wieku. Co ciekawe — przytacza też kaszubski wariant omawianego 'gryzdać’, czyli grëzdac. Wskazuje, że podstawą będzie tu czasownik… gryźć. Jaki będzie związek gryzienia z gryzmoleniem? Dobre pytanie.
Językoznawca przywołuje słowo gryzipiórek — pogardliwe określenie pisarza, obecne w XIX wieku. Samo bazgranie w wielu językach ma być też powiązane z drapaniem — niemieckie kirtzlen i kratzen czy francuskie griffer i griffonner.



Dodaj komentarz